Back

ⓘ Nederlands staatsbestel



                                               

Europees Nederland

Europees Nederland is het deel van Nederland dat in Europa gelegen is. De aanduiding wordt door Nederlandse overheidsinstanties gebruikt ter onderscheid met Caribisch Nederland dat in het Caribisch gebied ligt, aan de overzijde van de Atlantische Oceaan. In wetgeving staat meestal de iets langere omschrijving het Europese deel van Nederland.

                                               

Gemeente

Gemeente kan verwijzen naar: gemeente kerk, plaatselijke geloofsgemeenschap eventueel aangesloten bij een kerkgenootschap kadastrale gemeente, een administratieve aanduiding bij de kadastrale aanduiding Belgische gemeente, de vijfde bestuurslaag in het Belgische staatsbestel gemeente bestuur, een bestuurlijke eenheid, doorgaans de laagste bestuurlijke eenheid in een land Nederlandse gemeente, de derde bestuurslaag in het Nederlandse staatsbestel gemeente Mali, de derde bestuurslaag in het Malinese staatsbestel

                                               

Nederlandse koloniën

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het Koninkrijk der Nederlanden hebben diverse kolonien in bezit gehad. Dit koloniale rijk viel uiteen na de Tweede Wereldoorlog.

                                               

Openbaar bestuur

Openbaar bestuur is het geheel van structuren en processen waarbinnen voor de maatschappij bindende beslissingen worden genomen. Beslissingen zijn bindend als degenen op wie zij zich richten zich niet aan de werking ervan kunnen onttrekken. Het openbaar bestuur bevat bestuurlijke gezagsdragers en het ambtelijk apparaat. Openbaar bestuur in enge zin bevat het binnenlandse bestuur. In Nederland is het ingedeeld in vier lagen: rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Het rijk behartigt de zaken van nationaal belang. Provincies, gemeenten en waterschappen zijn in Nederlands staatsbestel d ...

                                               

Nederlandse gemeente

De gemeente is, na de Rijksoverheid en de Nederlandse provincies, de derde bestuurslaag in het Nederlandse staatsbestel. De inrichting en het bestuur van de gemeenten worden geregeld in de Gemeentewet. Per 1 januari 2021 zijn er 352 gemeenten in het in Europa gelegen deel van Nederland en drie openbare lichamen in Caribisch Nederland, die op vergelijkbare wijze worden bestuurd en als bijzondere gemeenten worden aangeduid zie de lijst van Nederlandse gemeenten voor alle Nederlandse gemeenten of de lijst van Nederlandse plaatsen voor alle Nederlandse steden en dorpen. De bestuurlijke organis ...

                                               

Eilandgedeputeerde

Een eilandgedeputeerde is een bestuurder in de nieuwe openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Samen met de gezaghebber vormen ze het bestuurscollege. Deze eilanden zijn vanaf 10 oktober 2010 onderdeel van het Nederlandse staatsbestel. Tot die datum waren de eilanden eilandgebieden van de Nederlandse Antillen. Een belangrijk kenmerk van het dualisme is dat eilandsraadsleden niet tegelijkertijd eilandgedeputeerde kunnen zijn. De drie eilanden moesten toen ze een openbaar lichaam werden het dualistisch bestuursmodel van Nederland aannemen. De functies van eilandsraadlid en eilandge ...

                                               

Akte van Garantie

De Akte van Garantie van het erfstadhouderschap was een besluit uit 1788 waarin de zeven gewesten van de Staten-Generaal en de gevolmachtigde van Drenthe verklaarden dat onder meer het erfstadhouderschap voortaan een vast onderdeel van het staatsbestel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zou zijn. Tevens werd bepaald dat de functie uitsluitend door leden van het huis Oranje-Nassau zou mogen worden bekleed.

                                               

Nederlands staatsrecht

Het staatsrecht beschrijft de organisatie van de staat in al zijn geledingen. Het omvat de regels die voorschrijven hoe de overheidsorganen samengesteld worden, op welke manier ze besluiten moeten nemen en tegenover wie ze verantwoording moeten afleggen. In Nederland wordt de staat onderverdeeld in de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht. Voorbeelden van overheidsorganen zijn het parlement, de regering en de besturen van de gemeenten en de provincies.

                                               

Wetgevend Lichaam

Het Wetgevend Lichaam was in de periode 1801 - 1810 het orgaan in het Nederlandse staatsbestel dat de wetgevende macht bezat.

                                               

Bonairiaans staatkundig referendum 2010

Het staatkundig referendum Bonaire 2010 was een referendum over de staatkundige positie van Bonaire binnen het Koninkrijk der Nederlanden en de integratie van het eiland tot het Nederlandse staatsbestel. Het referendum werd gehouden op 17 december 2010, nadat het eerder gepland stond op 15 januari 2010. Dit referendum zou de opvatting van de Bonairianen over de aankomende staatkundige verhoudingen moeten weergeven, zodat de Bonairiaanse politiek kon handelen met het resultaat.

                                               

Tweede Kamerverkiezingen 1948

De Tweede Kamerverkiezingen 1948 waren verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer der Staten-Generaal die plaatsvonden op 7 juli 1948. De verkiezingen waren noodzakelijk geworden nadat een voorstel tot Grondwetsherziening in eerste lezing door Tweede Kamer en Eerste Kamer aangenomen was. Een onderdeel van deze grondwetswijziging was de herziening van het Nederlandse staatsbestel vanwege de voorgenomen soevereiniteitsoverdracht aan Indonesie.

                                               

Staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Dit artikel behandelt de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden zoals die op 10 oktober 2010 van kracht zijn geworden. De voorgaande jaren was gebleken dat de staatkundige stand van zaken van het Caribisch deel van het koninkrijk, destijds bestaande uit Nederlandse Antillen en Aruba, niet bevredigend was. Om die te verbeteren werd het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden herzien.

                                               

Politiek en overheid in Nederland

De Politiek in Nederland vindt plaats binnen een parlementaire democratie, een constitutionele monarchie een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Nederland is een consensusdemocratie, waar de politieke instituties gericht zijn op een brede consensus tussen politieke actoren.

                                               

Ambtseed

Een ambtseed is een eed die iemand aflegt die een openbaar ambt gaat bekleden. In de tekst van de eed wordt vaak gerefereerd aan trouw aan de grondwet en/of het staatshoofd van een land.

                                               

Bestuurlijke vernieuwing

Bestuurlijke vernieuwing was een van de uitgangspunten van het beleid van de" paarse coalitie” in Nederland. De Staatscommissie Dualisme en lokale democratie commissie-Elzinga werd in 1999 ingesteld. Daarop werd de inrichting van het gemeentebestuur in 2002 veranderd: wethouders mogen sindsdien niet tegelijkertijd gemeenteraadslid zijn, en ook niet-gemeenteraadsleden kunnen wethouder worden. Bij de provincie vond een soortgelijke wijziging plaats. Dit dualisme in gemeentelijke- en provinciale politiek zou de oplossing moeten brengen. Wethouders en Statenleden zouden nog maar één pet tegeli ...

                                               

Bestuursniveau

Een bestuursniveau of bestuurslaag is een onderdeel van de staat waar beslissingen worden genomen over bepaalde gebieden en bevoegdheden. Landen zijn over het algemeen opgedeeld in minimaal twee bestuurslagen, maar soms ook meer.

                                               

Controversieelverklaring

Een controversieelverklaring is in de Nederlandse politiek een middel waarmee bepaalde wetsvoorstellen en onderwerpen als controversieel worden aangemerkt en derhalve niet in behandeling worden genomen door de Eerste Kamer respectievelijk de Tweede Kamer der Staten-Generaal gedurende de periode waarin het kabinet demissionair is. Een controversieelverklaring betekent dat de behandeling tijdens die periode niet zinvol wordt geacht.

                                               

Dualisme (politiek)

Dualisme is een politicologisch en staatkundig begrip waarmee men de taakverdeling tussen bestuur en volksvertegenwoordigers wil aanduiden. Het bestuur is er om te besturen, en de volksvertegenwoordigers dienen het bestuur te controleren. In een duaal stelsel zijn deze taken strikt gescheiden. Idealiter hoort daarbij dat de volksvertegenwoordiging - ook de regeringspartijen - zich kritisch en onafhankelijk opstellen jegens het kabinet. Een duaal stelsel wordt vaak gezien als methode om de politiek opener te maken, transparanter in het jargon, en daarmee aantrekkelijker. De kritiek op niet- ...

                                               

Eed op de Constitutie

De Eed op de Constitutie was een gelofte van trouw uit 1787 die heeft bestaan tot 1795. Nederlanders in vele beroepen moesten de eed afleggen ter versterking van de positie van de erfstadhouder, welke onder andere door patriottische hervormingen aan het wankelen was geraakt.

                                               

Kabinet van de Koning (Nederland)

Het Kabinet van de Koning is het ambtelijke secretariaat van de Nederlandse koning dat fungeert als schakel tussen het staatshoofd en de ministers. Het Kabinet van de Koning ondersteunt de Koning bij zijn taken als lid van de regering. Die taak komt onder meer tot uiting bij de ondertekening en archivering van officiele staatsstukken, zoals wetten en koninklijke besluiten. Daarnaast vervult het Kabinet taken op het gebied van de verzoekschriften en gratieverzoeken en bij het vaststellen van de agenda van de Koning. Aan het hoofd van het Kabinet van de Koning staat een directeur. Vanaf 1 au ...

                                               

Kamerontbinding

Met kamerontbinding of ontbinding van het parlement wordt de ontbinding bedoeld van het parlement, met nieuwe verkiezingen tot gevolg.

                                               

Koninklijk besluit

Een koninklijk besluit is een besluit van de regering. Hoewel de koning als eerste het besluit ondertekent, wat de indruk kan wekken dat hij persoonlijk achter het besluit staat, is hij niet zelf verantwoordelijk. Om die reden worden koninklijke besluiten medeondertekend door de betrokken minister en/of staatssecretaris. De verschillen tussen een wet in formele zin een koninklijk besluit zijn: Een wet in formele zin moet ook zijn aangenomen door het parlement. De vaststelling van formele wetten geschiedt in Nederland namelijk door regering en Staten-Generaal gezamenlijk artikel 81 van de G ...

                                               

Koninklijke onschendbaarheid

Onschendbaarheid was vanouds eigen aan de absolute vorsten. In zekere zin kunnen onschendbaar’ en absoluut’ worden opgevat als synoniemen: onschendbaar was de vorst, want geen andere macht in de staat kon rechtsgeldig tegen hem optreden; absoluut was de vorst, want hij zelf kon niet gebonden zijn aan de wetten, die hij immers als enige formuleert en afkondigt. Omdat het gezag van de vorst geheel onaangetast moet blijven, is zelfs openbare bespreking van diens beslissingen ontoelaatbaar. In de 17e en 18e eeuw, in Groot-Brittannie eerder dan in Frankrijk, vinden ontwikkelingen plaats die ach ...

                                               

Medebewind

Medebewind is de plicht van lagere overheden om medewerking te geven aan de uitvoering van regelingen van de hogere overheid. Zo moet een gemeente bijvoorbeeld meehelpen aan de uitvoer van de wet op de sociale zekerheid als een persoon daar volgens de rijksoverheid voor in aanmerking komt. Medebewind staat tegenover autonomie.

                                               

Meerderheidskabinet

Een meerderheidskabinet is een kabinet dat gevormd wordt door een politieke partij of politieke partijen die gezamenlijk een meerderheid van ten minste de helft plus een van het totaal aantal zetels in het parlement hebben. In de Nederlandse Tweede Kamer zijn daarvoor 76 zetels van de 150 zetels voor nodig. In Belgie wordt de term meerderheid gebruikt voor de coalitie van partijen, die het meerderheidskabinet vormen. Een minderheidskabinet heeft in tegenstelling tot een meerderheidskabinet geen voldoende steun in het parlement en zal daarom eerst onderzoeken of zijn wetten gesteund zullen ...

                                               

Monisme (politiek)

Monisme duidt in de politiek op een situatie waarin het parlement en de regering, oftewel de wetgevende macht en de uitvoerende macht, zeer sterk met elkaar verweven zijn. Tegenhanger van het monisme is het dualisme, waarbij wetgevende en uitvoerende macht meer door van elkaar onafhankelijke organen worden uitgeoefend. Zullen bij een dualistisch systeem gauw de verschillen tussen het parlement en de regering liggen, in een monistisch systeem zal er eerder botsing zijn tussen de regering en de coalitiepartijen in het parlement enerzijds en de oppositiepartijen in het parlement anderzijds.

                                               

Provinciale Staten (Nederland)

In Nederland vormen de Provinciale Staten sinds 11 maart 2003 het collectief van volksvertegenwoordigers op provinciaal niveau. Voor deze datum vormden de Provinciale Staten juist het bestuur van de provincie. De hoofdtaak van de Provinciale Staten is thans het controleren van het bestuur, dat gevormd wordt door de Gedeputeerde Staten. De samenstelling en de bevoegdheden zijn geregeld in de Provinciewet. De leden van de Provinciale Staten Statenleden worden iedere vier jaar rechtstreeks door de stemgerechtigde inwoners van de provincie gekozen. Op hun beurt kiezen deze gekozenen weer de le ...

                                               

Raadsenquête

Een raadsenquête is een instrument dat een Nederlandse gemeente- of eilandsraad kan inzetten bij de uitoefening van haar controlerende taak binnen het lokaal bestuur. Op 7 maart 2002 werd in Nederland de Wet dualisering gemeentebestuur ingevoerd, sindsdien kennen we binnen gemeenten een dualistisch bestuur. Voor 2002 waren taken en verantwoordelijkheden van gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders B&W nauw met elkaar verweven. Het in 2002 ingevoerde dualisme kent een scheiding van taken en verantwoordelijkheden: de gemeenteraad stelt kaders en controleert, B&W heeft e ...

                                               

Regeerakkoord

Een regeerakkoord of coalitieakkoord is in Nederland een overeenkomst tussen de fracties van twee of meer politieke partijen in het parlement die een coalitieregering vormen. Het akkoord is het resultaat van de informatiefase van de kabinetsformatie en het regelt de politieke uitgangspunten voor de komende kabinetsperiode. Het is een meerjarige agenda voor het kabinetsbeleid. Over het regeerakkoord wordt soms langdurig onderhandeld. Dit is nodig omdat de betrokken partijen doorgaans verschillende, soms tegenstrijdige, beloftes hebben gedaan aan de kiezers. Afhankelijk van de mate van vertr ...

                                               

Staat der Nederlanden

De Staat der Nederlanden is de aanduiding van de staat Nederland als publiekrechtelijke rechtspersoon. De Staat der Nederlanden heeft bezittingen, verricht werkzaamheden, verleent opdrachten en kan in rechtszaken optreden. De term kan dan ook veel worden aangetroffen in officiele stukken. De term heeft geen betrekking op het Koninkrijk der Nederlanden of de respectieve overheden van andere landen van het Koninkrijk Aruba, Curaçao en Sint Maarten. De Staat der Nederlanden draagt niettemin rechten en plichten voor de behartiging van de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden een minister ...

                                               

Taalbesluit

Het zogenaamde Taalbesluit was een op 15 september 1819 door koning Willem I der Nederlanden uitgevaardigd Koninklijk Besluit. Willem I liet in dit Koninklijk Besluit afkondigen dat voortaan alle overheidsinstanties alsook notarissen in de provincies Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Antwerpen en Limburg verplicht waren om in hun contacten met het volk en hun ondergeschikten - indien deze dit wensten - in Nederlands in het Besluit de landstaal genoemd te gebruiken. Hij bepaalde ook dat vanaf 1 januari 1823 het Nederlands de enige ambtelijke taal zou zijn. De bepalingen van dit zogenaamde T ...

                                               

Wetsvoorstel-Halsema constitutionele toetsing

Het wetsvoorstel-Halsema constitutionele toetsing was een initiatiefwetsvoorstel van het GroenLinks-Kamerlid Femke Halsema dat beoogde de Nederlandse Grondwet zodanig te wijzigen dat grondwettelijke toetsing van formele wetten door de rechter in bepaalde gevallen mogelijk zou worden.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →